Yashash Muhiti Adem Chirayida Özgirish Peyda Qilamdu?

 

Erkin Sidiq

2015-yili 7-ayning 10-küni

 

Kona yéziq nusxisi:
http://bbs.izdinix.com/thread-64193-1-1.html

http://bbs.bagdax.cn/thread-31489-1-1.html
http://bbs.bozqir.com.cn/forum.php?mod=viewthread&tid=7583

 
PDF Nusxisi: 
http://www.meripet.com/2015/20150710_facial_change.pdf

 

Tor ismi ŤBizUchunť dep atilidighan bir inimiz méning baghdash munbiridiki bir maqalemning astigha töwendiki inkasni yézip qalduruptu:

 

(Neqil) Erkin aka, men izchil bir mesilige diqqet qilip kéliwatimen: Yaponiyede oqup Yaponiyede xizmet qilghan Uyghurlarda ortaq halda sherqiy-Asiyada yashaydighan kishilerning chiray alahidiliki ipadilinidiken.  Yawropada oqup we Yawropada xizmet qilidighanlarda milliy chiray alahidiliki asasida Yawropaliqlarning chiray alahidiliki ipadilinidiken.  Diyarimizdiki Xenzuche mekteplerde oqughan balilar bilen Uyghurche mekteplerde oqughan balilarning chiray alahidilikide roshen perq shekillinidiken.  Bi’ologiye muhitning chiraygha tesir körsitishini étirap qilamdu? Mushu toghrisida bir izdinip baqqan bolsingiz.  Bu biz üchün intayin qimmetlik, dep qaraymen. (Neqil tügidi)

http://bbs.bagdax.cn/thread-29516-1-1.html (8-qewet: BizUchun)

 

Biz aliy mektepke kirgen yili, yeni Ťmedeniyet zor inqilabiť din kéyin aliy mektep oqughuchilirini bir tutash imtihan élip qobul qilish ishi bashlan’ghan 1978-yili 1-aydin bashlap Shinjang Uniwérsitéti Ťmin kaw xen sinipliriť dep atilidighan siniplarni tesis qildi.  Hemde bu siniplargha toluq otturini püttürgüche xenzuche mekteplerde oqughan az-sanliq millet oqughuchilirini qobul qildi.  Gerche bundaq siniplarda oxshimighan az-sanliq milletlerge tewe oqughuchilar bar bolsimu, ularning asasliq qismi yenila Uyghur oqughuchilardin teshkil tapqan idi . Mana shu chaghdimu oqughuchilar arisida ŤUyghur siniplarda oquydighan oqughuchilar bilen sélishturghanda, min kaw xen siniplirida oquydighan Uyghur oqughuchilarning chirayi xenzulargha bekrek tartilip kétiptuť, deydighan közqarashlar xéli éghir idi.  Shunglashqa men ŤBizUchunť dégen inimizning yuqiridiki inkasini körgendin kéyin, bu mesilige köngül bölidighan we uninggha qiziqidighan qérindashlarning xéli köp ikenlikini hés qilip, Ťtorlarda bu heqte qandaq In’glizche matériyallar bardu?ť dep bir az izdinip baqtim.  Hemde érishken netijemge özüm nahayiti heyran qaldim.  Men mezkur maqalide aldi bilen men bu qétim tapqan, yuqiridiki téma bilen munasiwetlik uchurlarni qisqiche tonushturup ötimen.  Andin men tapalmighan uchurlar heqqide özümning bezi perezlirini bayan qilimen.

 

1.     Waqitning Ötishi Bilen Er-Xotunlarning Chirayi Öz-Ara Yéqinliship Mangidu

 

Köpinchilirimiz Ťqarimu-qarshi jinsliq kishiler bir-birini özige tartiduť, dégen maqal-temsilni anglap baqqan.  Emeliyette bolsa her bir ademning yüriki ashu yürekning igisige oxshaydighan yene bir jinsliq ademni isteydighan bolup, bir jüp er-xotunning chiraylirimu bir-birige tartip mangidu [1].

 

Mushu hadisini tekshürüp béqish üchün, Amérikadiki Michigan Uniwérsitéti (University of Michigan) diki pisxologiyeshunas Robért Zajonk (Robert Zajonc) mundaq bir tejribe élip barghan: U köpligen er-xotunlarning yéngi toy qilghan waqtida chüshken resimliri bilen ularning toy qilghinigha 25 yil bolghan waqittiki resimlirini sélishturup analiz qilghan.  Buning netijiside mundaq bir ishni bayqighan: Héliqi er-xotunlarning chirayliri waqitning ötishi bilen bir-biriningkige barghanséri bekrek tartip mangghan, hemde bekrek bextlik ötken bir jüplerning chirayining bir-birige tartishimu küchlükrek bolghan.

 

e1

1-resim. Chirayi oxshiship kétidighan er-ayallarning misalliri: Holliwud (Hollywood) kino artisliri.

 

 

Tetqiqatchilar yuqiriqidek hadisining sewebige (1) yémeklik, (2) muhit we (3) toy-qilishtin burunla mijez-xulqining bir-biriningkige yéqinliship kétishi qatarliqlarni körsetken [2].  Emma yémeklik bilen muhitningmu seweb bolalaydighanliqi yene bir qisim yéngi tejribilerde toluq ispatlap chiqilmighan. 

 

Tetqiqatchilar eng küchlük derijide jezmleshtürgen seweb er-xotun otturisidiki ortaqliq (empathy) bolghan.  Toy qilghan er-xotunlarda ortaqliq köp bolghanliqi üchün, ular dawamliq bir-birining chiray qiyapetlirini dorap turidu.  Shunglashqa waqitning ötüshi bilen ularning chiraylirimu bir-biriningkige yéqinliship mangidu.